Terapia logopedyczna w Europie

Przedstawione w niniejszym artykule rozwiązania organizacyjne służby logopedycznej mają na celu porównanie naszych warunków pracy z modelami spotykanymi w innych krajach. Przykłady zostały wybrane przypadkowo, bez szukania tendencji. Autor nie dokonuje dzięki takiemu wyborowi oceny, nie próbuje stawiać naszej logopedii „w kontekście”, nie wartościuje.

Dane zostały zaczerpnięte z relacji naszych przyjaciół, związkowców z CPLOL: Jenny Sheridan, Benta Kjaera, Veroniki Raudsalu, Jeana Marca Hilda lub pochodzą z narodowych raportów organizacji członkowskich.

I. Wymiar godzinowy terapii

DANIA         

Tygodniowy czas pracy logopedy to 37 godzin (dla zatrudnionych we wszystkich sektorach). Pojedyncza sesja- terapia może trwać 25, 30, 45 oraz 60 minut. Zależy to od potrzeb i możliwości klienta oraz osądu specjalisty, a także od instytucji w jakiej terapia się odbywa. W instytucjach podległych Ministerstwu Zdrowia logopeda decyduje sam.

Jeśli chodzi o liczbę klientów podczas jednorazowej sesji, to w większości przypadków jest to tylko jedna osoba. Są też terapie prowadzone grupowo, dotyczy to jąkania, choroby Parkinsona i czasem zaburzeń głosu. Z dziećmi pracuje się zazwyczaj indywidualnie.

Logopedzi zajmujący się terapią dorosłych wypracowują rocznie około 700 godzin- bezpośredniej terapii czasem 600- jeśli droga jaką pokonują do klienta jest dłuższa. 500 godzin muszą poświęcić na przygotowanie do zajęć, dokształcanie, w tym czytanie prasy specjalistycznej i informacji wewnętrznych w placówkach, dokonywanie ewaluacji i archiwizacja danych.

ESTONIA

            U naszych bałtyckich sąsiadów służba logopedyczna jest finansowana przez różne ministerstwa, podobnie więc jak u nas nie ma jednego zawodu logopedy i uniwersalnych praw i obowiązków go tyczących. W systemie edukacji terapeuci mają obowiązek pracy 35 godzinny, w tym 22 godziny terapii „face to face” Diagnozowanie i przygotowanie się do zajęć jest wliczane w 13 pozostałych.

W opiece zdrowotnej logopedzi sami zawierają indywidualne kontrakty. Prawo nie określa liczby godzin takiej służby.

Od dwóch lat fizjoterapeuci, psychologowie i logopedzi zrzeszeni w związkach pracują tu wraz z Ministerstwem Opieki Społecznej (Social Ministry) nad systemem prawnym zawodów paramedycznych.

WŁOCHY

            Nad Morzem Śródziemnym pracuje się tygodniowo 36 godzin. Rozporządzenie nie określa jaką część tego czasu należy prowadzić terapię bezpośrednią. Nasza korespondentka wśród obowiązków pozostałych wymienia: pisanie programów terapii, przygotowywanie sesji, pisanie raportów, spotkania z opiekunami i innymi specjalistami, zebrania personelu a nawet szkolenia(!).

LUKSEMBURG

Logopedzi zatrudnieni w placówkach kierowanych przez Departament Zdrowia mają w kontrakcie wpisane 40 godzin, z tego 32 godziny terapii bezpośredniej.

II. Nowoczesna organizacja- przykład dobrej praktyki

WIELKA BRYTANIA

            W Anglii 90% logopedów jest zatrudnionych przez Narodową Służbę Zdrowia, reszta pracuje prywatnie lub w systemie szkolnym. Niektórzy wykładają na uczelniach. Pracujący z dziećmi mogą mieć zajęcia w szpitalach komunalnych, przychodniach lub szkołach, ale w większości są zatrudniani przez wspomniany NHS. Logopedzi dla dorosłych pracują w klinikach, centrach rehabilitacyjnych i przychodniach. Dorośli z zaburzeniami uczenia się również mają swoją opiekę logopedyczną.

Terapeuci mowy są tu zorganizowani w mniej lub bardziej hierarchicznej strukturze. Na jej szczycie jest menedżer, zajmujący się zwykle praktyką kliniczną, dalej zaś wiodący terapeuci- można ich porównać do nauczycielskich metodyków- odpowiedzialni za  poszczególne dziedziny (grupy pacjentów). W zakresie terapii dorosłych liderzy ci odpowiadają za grupy pacjentów:

- z zaburzeniami neurologicznymi;

- związanymi z ENT (ear, nose, throat)- pacjenci po uszkodzeniach głowy i szyi, laryngektomowani, z zaburzeniami głosu;

- ludzi starszych.

Liczba logopedów praktykujących pod nadzorem danego (metodyka) klinicysty zależy od wymiaru serwisu w danym środowisku, populacji i danych epidemiologicznych.

Najniżej w tej strukturze usytuowany jest asystent logopedy. Jego praca polega na:

- terapii bezpośredniej po uzgodnieniu programu z logopedą;

- pomocy w organizacji i prowadzeniu terapii grupowej;

- przygotowaniu pomieszczeń, pomocy i narzędzi;

- asystowaniu klientom ze specjalnymi potrzebami w przychodniach i klinikach np. przy poruszaniu się;

- prowadzeniu administracji.

Czas pracy asystentów wynosi zwykle 35 godzin tygodniowo.

III. Ciekawostki

FINLANDIA- tu służba logopedyczna traktowana jest jako rehabilitacja.

W HISZPANII logopedzi mają wykształcenie licencjackie, do tego zmierza się w NIEMCZECH, gdzie powszechny jest pogląd o zbyt drogim wykształceniu na poziom magistra.

We FRANCJI status prawny zawodu został ustanowiony w roku 1964, na 100 000 mieszkańców przypada 24 logopedów (ortofonistów).

W ŁOTWIE kształci się logopedów od 1940 roku. A ich system jest odzwierciedleniem naszego, tak samo siedzą na dwóch krzesłach: zdrowia i edukacji.

                                                            Piotr Jaworski